Dostępne zagadnienia z Metodologii badań pedagogicznych

Początek - spór między pozytywistami i zwolennikami metod jakościowych (naturalizm - pozytywizm, empiryzm a antynaturalizm - zwolennicy badań jakościowych)
Konsekwencje sporów - tezy o charakterze badań jakościowych

Jakościowe modele badawcze

• istota badań jakościowych
• geneza i rodzaje
• podejście (tradycyjne) w badaniach jakościowych i różnice między nimi
• badania biograficzne
• fenomenologia
• teoria ugruntowana
• etnografia
• studium przypadku

Tezy:

1. stosunek do teorii:
   Badanie jakościowe zaczyna się od danych a nie teorii - punktem dojścia jest hipoteza; dane mają postać tekstu (np. korespondencja, pamiętnik); dane łączone są ze znaczeniam
   W badaniach ilościowych punktem wyjścia jest teoria i korespondująca z nią metoda, dane mają postac liczb (np. zbiór ilorazów inteligencji); dane łączone są ze składem, strukturą
2. stosunek do subiektywizmu i jego konsekwencje:
   W badaniach jakościowych - zakłada się subiektywny charakter poznania i własnej wiedzy. Osoba badająca ma poczucie jedności ze światem. Badanie to ciąg osobistych wyborów badacza: nie ucieka on od wrażeń, uczuć, wartości. Badacz wchodzi w codzienny świat ludzi, jest im znany, budzi ich zaufanie, systematycznie rejestruje i opisuje wszystko co widzi.
   W badaniach ilościowych - bycie obiektywnym; nie uznaje się subiektywizmu. Założenie o obiektywnym istnieniu świata i możliwościach obiektywnego poznania go za pomocą odpowiednich narzędzi. Bada się tylko poddające się pomiarowi obiekty i ustala związki przyczynowo-skutkowe istnięjące między nimi.
3. istotne znaczenie w badaniach jakościowych ma zainteresowanie KONTEKSTEM - wszystkie okoliczności towarzyszące wytwarzaniu danego tekstu:
   • językowe (to co badacz i badany mówili przed i po głównej wypowiedzi)
   • parajęzykowe (mimika, gestykulacje)
   • pozajęzykowe (związane z całą sytuacją)

Tezy pozytywistów i ich krytyka

• nauki fizyczne, postrzeganie w kategoriach logiki eksperymentu stanowią model do naśladowania nauk społecznych
• fakty są wyjaśniane w sposób dedukcyjny poprzez odwołanie się do praw uniwersalnych
• pierwszeństwo mają fakty obserwowalne.

Klasyfikacja działów pedagogiki jako nauki (kryteria):

1. kryterium uwzględniające cele działalności wychowawczej - dydaktyka i teoria wychowania
2. kryterium metodologiczne - pedagogika ogólna i pedagogika społeczna
3. kryterium instytucjonalne - pedagogika szkolna, przedszkolna, pedagogika wyższej szkoły, wojskowa, domu kultury, rodziny itd.
4. kryterium rozwojowe - pedagogika okresu żłobkowego, wczesnoszkolna, dzieci i młodzieży, studentów, dorosłych
5. kryterium ze względu na rodzaj jednostkowej lub grupowej działalności - pedagogika obronna, rekreacji, działalności kulturalnej, sportu, pracy, uczenia się itd.
6. kryterium dewiacji i defektów rozwojowych człowieka - pedagogika specjalna, ortopedagogika (oligofrenopedagogika, tyflopedagogika, surdopedagogika)
7. kryterium problemowe - polityka oświatowa, kształcenie ustwiczne, kształcenie zawodowe, problemy zawodu nauczyciela